პარის სენ-ჟერმენი ჩემპიონთა ლიგაზე ზედიზედ მეორე გამარჯვებასთან ახლოს არის. ფრანგულ გუნდს ამისთვის ფინალში ლონდონის არსენალთან მოგება სჭირდება. ვნახოთ, შეძლებს თუ არა პსჟ შარშანდელი წარმატების გამეორებას, იქამდე კი გავიხსენოთ სხვებიც, რომლებიც ევროპის მთავარი საკლუბო ტურნირის ჩემპიონები მიყოლებით რამდენჯერმე გახდნენ.
რეალ მადრიდი 1956 - 1960 | ჩემპიონთა თასის პირველი და მთავარი დომინანტი
რეალი ჩემპიონთა თასის / ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული არის 15-ჯერ და აღსანიშნავია, რომ თავისი ტიტულების ერთი მესამედი, ანუ ხუთი, აღნიშნულმა გუნდმა მოიგო ევროპის მთავარი საკლუბო ტურნირის ისტორიის დასაწყისში, თანაც ზედიზედ. 1956-1960 წლებში მადრიდმა ფინალებში აჯობა მილანს, ფიორენტინას, აინტრახტსა და რეიმსს (2-ჯერ).
"სამეფო კლუბში" იმ დროს ბრწყინავდნენ ალფრედო დი სტეფანო, ფერენც პუშკაში, რაიმონდ კოპა, პაკო ხენტო, ჰექტორ რიალი და სხვები. სანტიაგო ბერნაბეუს მკვიდრთა დომინაცია დროებით შეწყდა 1961-ში და გამოიცანით რომელი კლუბის დამსახურებით? რა თქმა უნდა, ბარსელონას.
მიგელ მუნიოსის გუნდი კატალონიელებთან მერვედფინალში დამარცხდა. ჩემპიონთა თასის იმდროინდელი მოქმედი გამარჯვებულის შემადგენლობაში კაშკაშებდნენ ზემოაღნიშნული ვარსკვლავები, მაგრამ ლეგენდარულ შემსრულებელთა ნაკლებობას არც "ბლაუგრანა" განიცდიდა: ლუის სუარეს მირამონტესი, ზოლტან ციბორი, შანდორ კოჩიში, ლასლო კუბალა, ევარისტო დე მასედო და სხვები.
ბენფიკა ლისაბონი 1961 - 1962 | ბელა გუტმანის წყევლა
როგორც აღვნიშნეთ, რეალი ჩემპიონთა თასის 1960 / 1961 წლების სეზონში დამარცხდა ბარსელონასთან - გუნდთან, რომელმაც ფინალში თავის მხრივ ბენფიკასთან წააგო. პორტუგალიელები ჩემპიონები გახდნენ შემდეგ სეზონშიც, მთავარ დუელში კი მათ ისევ და ისევ მადრიდს მოუგეს. დიახ, "სამეფო კლუბის" ქამბექი სწორედ ლისაბონელებმა შეაჩერეს.
"არწივები" ახლოს იყვნენ ზედიზედ მესამე გამარჯვებასთანაც, თუმცა ჩემპიონთა თასის 1962 / 1963 წლების ფინალში მათ მილანმა აჯობა. ალბათ გსმენიათ ბელა გუტმანის წყევლაზე? ყველაფერი სწორედ იმ პერიოდში მოხდა. მას შემდეგ, რაც ეშტადიუ და ლუშის მკვიდრებმა მოიგეს ყველა ტიტული, უნგრელმა ტაქტიკოსმა მოითხოვა ხელფასის გაზრდა, რაზეც უარი მიიღო.
ბენფიკას ხელმძღვანელების პოზიცია იყო ასეთი - ეუსებიო და სილვა ფერეირასთან ერთად, მათი გუნდი ჩემპიონთა თასზე გამარჯვებებს ისედაც გააგრძელებდა. ამის შემდეგ, ლისაბონელთა სპეციალისტმა გააჟღერა თავისი ცნობილი ფრაზა: "მომდევნო 100 წელში ევროპის მთავარ საკლუბო ტურნირს უჩემოდ ვერ მოიგებთ!".
გუტმანის წყევლა ახდა, 1963 წლიდან - დღემდე, "არწივები" ზედიზედ შვიდ ევროპულ ფინალში დამარცხდნენ. "როსონერისთან" წაგება უსიამოვნო სერიის მხოლოდ დასაწყისი გამოდგა. საინტერესო ფაქტი მოხდა ევროპის მთავარი საკლუბო ტურნირის 1990 წლის დასკვნითი დუელის წინ, როცა უნგრელი სპეციალისტის საფლავზე ლეგენდარული პორტუგალიელი ფორვარდი მივიდა.
ეშტადიუ და ლუშის ბინადრების ყველა დროის საუკეთესო ფეხბურთელმა ბელას თხოვა წყევლის მოხსნა, თუმცა ამაოდ, მისმა გუნდმა "დიავოლოსთან" ისევ წააგო. ბენფიკას ექს-დამრიგებლის სიტყვების შემდეგ გავიდა 60 წელზე მეტი, მაგრამ პორტუგალიელები კვლავ ევროთასის მოგების გარეშე რჩებიან.
ინტერ მილანი 1964 - 1965 | ბოქლომი, რომელსაც გასაღები ვერ მოუძებნეს
გუტმანის წყევლის შემდეგ, ჩემპიონთა თასის მთავარი დომინანტის სტატუსი ბენფიკასგან გადაიბარა ინტერმა, რომელიც ბევრის აზრით, 1960-იანების საუკეთესო კლუბია. მილანელებმა პირველი ტიტული მოიგეს 1964-ში, ერთი სეზონის შემდეგ კი მეორეც. კატენაჩოს გასაღები ვერ მოუძებნეს რეალმა და სწორედ დათარსულმა ლისაბონელებმა.
დიახ, მადრიდული გუნდი "ნერაძურისთან" დამარცხდა 1964 წლის ფინალში, თუმცა ორი წლის შემდეგ, ჩემპიონთა თასის ყველაზე ტიტულოვანმა კლუბმა ლომბარდიული ბოქლომი 1/2 ფინალში მაინც გატეხა და ჰეგემონიაც დაასრულა. მოგვიანებით, ჯუზეპე მეაცას მკვიდრთა წინააღმდეგ თამაში სხვებმაც ისწავლეს.
მაგალითად, ჩემპიონთა თასის 1966 / 1967 წლების სეზონის ფინალში ელენიო ერერას გუნდი გლაზგოს სელტიკმაც დაამარცხა. 1960-იანი წლების ინტერნაციონალე არის ტაქტიკურად სრულყოფილებამდე მიყვანილი დაცვითი ფეხბურთი, მაგრამ როგორც დრომ აჩვენა, გასაღები ყველა ბოქლომს მოეძებნება.
აიაქს ამსტერდამი 1971 - 1973 | ტოტალური ფეხბურთის ეპოქა
რეალის დომინაციის, ინტერის კატენაჩოსა და დაწყევლილი ბენფიკას შემდეგ, 1970-იანი წლებიდან ევროპა მოიცვა ახალმა მოვლენამ - ტოტალურმა ფეხბურთმა. რას გულისხმობს ეს სტილი? მოთამაშეებს განსაზღვრული პოზიციები არ აქვთ. შემადგენლობის ყველა წევრს შეუძლია მოედნის ნებისმიერ მონაკვეთზე თამაში: ფორვარდი ერთვება უკან, მცველი კი შეტევაში მიდის.
ეს არის ტოტალური ფეხბურთის მოკლე შინაარსი და 1970-იანი წლების დასაწყისის აიაქსის წარმატების საიდუმლო. ამ მიმდინარეობის მთავარი იდეოლოგი იყო რინუს მიხელსი, რომლის მემკვიდრეობა შემდეგ წარმატებით შტეფან კოვაჩმა გადაიბარა. უშუალოდ მოედანზე მთავარ როლებში იყვნენ იოჰან კრუიფი, პიტ კაიზერი, იოჰან ნეესკენსი, რუდ კროლი და სხვები.
ამსტერდამული გუნდი 1971 - 1973 წლებში ჩემპიონთა თასის გამარჯვებული ზედიზედ სამჯერ გახდა. ფინალში დამარცხებულები იქნენ იუვენტუსი, ინტერნაციონალე და პანათინაიკოსი. რაც შეეხება "ებრაელთა" ჰეგემონიის დასასრულს, როგორი გასაკვირიც არ უნდა იყოს, ეს სოფიის ცსკა-სთან დუელში მოხდა.
დიახ, "არმიელებთან" მარცხით, ოლიმპიშ შტადიონის ბინადრები ჩემპიონთა თასის 1973 / 1974 წლების სეზონის რვა საუკეთესო გუნდს შორისაც ვერ მოხვდნენ. ტოტალური ფეხბურთი იმ დროს ნიდერლანდთა ეროვნული გუნდისთვისაც იყო მთავარი იარაღი, რაც საკმარისი გამოდგა მუნდიალის ფინალში ზედიზედ 2-ჯერ გასვლისთვის (1974-1978), მაგრამ არა ჩემპიონობისთვის.
ბაიერნ მიუნხენი 1974 - 1976 | გერმანული მანქანის პირველი მოდელი
1974 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ნიდერლანდებს ტრიუმფში ხელი შეუშალა გერმანიამ, საკლუბო ფეხბურთში დომინირება კი აიაქსიდან ბაიერნზე გადავიდა. ამსტერდამელთა მსგავსად, ზედიზედ 3 ჩემპიონობა ევროპის მთავარ საკლუბო ტურნირზე, 1974-1976 წლებში. მიუნხენელებმა ფინალებში მოუგეს ატლეტიკოს, ლიდსსა და სენტ-ეტიენს.
უნიკალური მოვლენა გამოდგა ჩემპიონთა თასის 1974 წლის ფინალი "რეკორდმაისტერსა" და მადრიდულ გუნდს შორის, რომელიც ერთი დუელით არ შემოფარგლულა. პირველი შეხვედრის ძირითად დროში დაფიქსირდა უგოლო ფრე, ექსტრა ტაიმებში კი 1:1, პენალტების სერია ევროპის მთავარ საკლუბო ტურნირზე მხოლოდ 1984 წლიდან შემოვიდა.
120 წუთმა ვერ გამოავლინა გამარჯვებული, რის შემდეგაც პირველი მატჩიდან ორ დღეში დაინიშნა ფინალის გადათამაშება, რომელშიც უდო ლატეკის შეგირდებმა "როხიბლანკოსი" 4:0 გაანადგურეს. გერმანული კლუბის შემდეგი ფინალები იორკშირელებსა და რონელებთან უკვე ნაკლებად დრამატული იყო.
რაც შეეხება ოლიმპიაშტადიონის ბინადრების დომინირების დასასრულს, ეს მოხდა ჩემპიონთა თასის 1976 / 1977 წლების სეზონის მეოთხედფინალში, კიევის დინამოსთან. აღსანიშნავია, რომ 1 სეზონით ადრე, ბაიერნმა უკრაინულ კლუბთან უეფას სუპერ თასზეც წააგო. "თეთრ-ლურჯები" ევროპაში არ ყოფილან დომინანტი ძალა, მაგრამ მიუნხენელების შესაჩერებლად მათ რესურსი ყოველთვის ჰყოფნიდათ.
ლივერპული 1977 - 1978 | ინგლისური გუნდების დომინირების დასაწყისი
1977 წლიდან ჩემპიონთა თასზე იწყება ინგლისური გუნდების დომინირება და ეს ყველაფერი გაგრძელდება 1980-იანი წლების შუა პერიოდამდე, ეიზელის ტრაგედიამდე. პირველი ასპარეზზე გამოვიდა ლივერპული, რომელმაც ევროპის მთავარი საკლუბო ტურნირი ზედიზედ 2-ჯერ მოიგო.
მერსისაიდულმა გუნდმა ფინალში თავდაპირველად დაამარცხა ბორუსია მიუნხენგლადბახი, ერთი წლის შემდეგ კი ბრიუგე. იმდროინდელი "წითლების" შემადგენლობაში მთავარი ვარსკვლავი თავიდან იყო კევინ კიგანი, მოგვიანებით მოვიდა ახალი ლიდერი, კენი დალგლიში. სწორედ შოტლანდიელი ფორვარდის ბურთით მოუგეს ენფილდის მკვიდრებმა "ბლაუვცვარტს" 1978-ში.
ბობ პეისლის გუნდის დომინაცია დროებით შეჩერდა ჩემპიონთა თასის 1978 / 1979 წლების სეზონის 1/16 ფინალში, ინგლისურ დერბიში, ნოტინგემ ფორესტთან წაგებით. დიახ, ევროპის მთავარი საკლუბო ტურნირის ზედიზედ 2-გზის ჩემპიონი აღნიშნულ სეზონში 16 საუკეთესო კლუბს შორისაც ვერ მოხვდა.
ნოტინგემ ფორესტი 1979 - 1980 | ჩემპიონთა თასის ყველაზე იდუმალი დომინანტი
როგორც აღვნიშნეთ, ლივერპულის ტრიუმფალური სვლა ნოტინგემმა შეაჩერა. საუბარია ჩემპიონთა თასის ყველაზე იდუმალი დომინანტის შესახებ, რატომ? ფორესტი ერთადერთი კლუბია, რომელსაც ევროთასი უფრო მეტი აქვს მოგებული, ვიდრე ქვეყნის ჩემპიონობა. ევროპის მთავარი საკლუბო ტურნირის 2 ჩემპიონობა + 1 უეფას სუპერთასი, ინგლისის 1 ჩემპიონობის წინააღმდეგ.
"მეტყევეები" ჩემპიონთა თასზე პირველად აღმოჩნდნენ 1978 / 1979 წლების სეზონში, პრემიერ ლიგის წინამორბედის, პირველი დივიზიონის ჩემპიონთა რანგში. შემდეგი სეზონში ბრაიან კლაფის შეგირდები ევროპის მთავარ საკლუბო ტურნირზე უკვე მოქმედ ტრიუმფატორთა სტატუსით მოხვდნენ.
სიტი გრაუნდის ბინადრებმა ჩემპიონთა თასის ფინალში თავდაპირველად დაამარცხეს მალმიო, ერთი წლის შემდეგ კი ჰამბურგი. რაც შეეხება ნოტინგემის ჰეგემონიის შეწყვეტას, როგორც 1971-1973-ის აიაქსის შემთხვევაში, ეს ინიციატივა საკუთარ თავზე აიღო ცსკა-მ, თანაც პირდაპირ 1/16 ფინალში.
სოფიურ გუნდთან მარცხის შემდეგ, ფორესტი ჩემპიონთა თასზე / ჩემპიონთა ლიგაზე აღარ გამოჩენილა. სულ რაღაც სამი სეზონი ევროპის მთავარ საკლუბო ტურნირზე, მაგრამ საკმაოდ ნაყოფიერი. "მეტყევეების" შემდეგ, ინგლისელთა ჰეგემონია მერსისაიდელებმა და ბირმინგემის ასტონ ვილამ გააგრძელეს.
მილანი 1989 - 1990 | "მფრინავი ჰოლანდიელები" იტალიურ ხომალდზე
არსებობს მოსაზრება, რომ 1980-იანი წლების მეორე ნახევრისა და 1990-იანების დასაწყისის მილანი ფეხბურთის ისტორიაში საუკეთესო კლუბია. "როსონერიმ" დროის იმ შუალედში მოიგო 16 ტიტული, ყველაზე გამორჩეული მიღწევა კი უდავოდ ევროპის მთავარ საკლუბო ტურნირზე ზედიზედ 2-ჯერ ჩემპიონობა არის.
ჩემპიონთა თასის 1989 წლის ფინალში "დიავოლომ" დაამარცხა ბუქარესტის სტიაუა, ერთი წლის შემდეგ კი ბენფიკა. დიახ, ეს ის მატჩია, რომლის წინ, ეუსებიო მივიდა გუტმანის საფლავზე, ლისაბონელთათვის წყევლის მოხსნის თხოვნის მიზნით. ეს ყველაფერი ამაოდ, რადგან არიგო საკის საბრძოლო ხომალდის წინაშე ლეგენდარული პორტუგალიელი ფორვარდის მუდარა უძლური გამოდგა.
იმ გუნდის წინააღმდეგ, სადაც ბრწყინავდნენ მარკო ვან ბასტენი, რუდ გულიტი და ფრანკ რაიკაარდი, "არწივები" იყვნენ ისედაც განწირულები, უნგრელი სპეციალისტის წყევლის გარეშეც. აღსანიშნავია ისიც, რომ სან სიროს მკვიდრებს არავისთან წაუგიათ, მათი ჰეგემონია დისკვალიფიკაციის გამო შეწყდა.
ჩემპიონთა თასის 1990 / 1991 წლების მეოთხედფინალი - მილანს მარსელის ოლიმპიკთან დაპირისპირებაში ჩაეთვალა ტექნიკური მარცხი, 0:3. საქმე ისაა, რომ "როსონერისა" და პროვანსელებს შორის საპასუხო შეხვედრა დამატებულ დროში შეწყდა ცუდი ხილვადობის გამო, მას შემდეგ, რაც სტადიონზე არსებული 4 პროჟექტორიდან 2 გამოვიდა მწყობრიდან.
იმ მომენტისთვის სტად ველოდრომის ბინადრები ამარცხებდნენ "დიავოლოს" მინიმალური ანგარიშით, ორი მატჩის ჯამში კი 2:1-ს. 15 წუთის შემდეგ, როცა ელექტროენერგია აღდგა, ადრიანო გალიანიმ გადაწყვიტა თავისი გუნდის მოთამაშეები აღარ დაებრუნებინა მოედანზე, რის შედეგადაც შეხვედრა საბოლოოდ შეწყდა.
უეფამ სან სიროს ბინადრები დასაჯა 0:3-ით, ასევე ერთი წლით ევროტურნირებიდან მოკვეთით, იტალიელ ფუნქციონერს კი ყველანაირი სპორტული საქმიანობა ორი წლით აეკრძალა. რამდენიმე სეზონის შემდეგ, საფეხბურთო სამყარო მაინც იხილავს მილანის ხმაურიან ქამბექს, ფინალში ბარსელონას განადგურებით (4:0).
რეალ მადრიდი 2016 - 2018 | მთავარი დომინანტი ჩემპიონთა ლიგის ერაში
ჩემპიონთა თასის ფორმატიდან ჩემპიონთა ლიგაზე გადასვლის შემდეგ, გვხვდება მხოლოდ ერთი გუნდი, რომელმაც ტიტულის მიყოლებით რამდენჯერმე მოგება შეძლო. კარლო ანჩელოტიმ 2014-ში რეალს მოუტანა მე-10 თასი, თანაც 12-წლიანი პაუზის შემდეგ. 2015/16-ის შუა სეზონში მოსულმა ზინედინ ზიდანმა კი მადრიდელთა წარმატება აბსოლუტში აიყვანა.
"სამეფო კლუბმა" მიყოლებთ სამ ფინალში ლივერპული, იუვენტუსი და ატლეტიკო დაამარცხა. საუბარია გუნდის შესახებ, სადაც ბრწყინავდნენ კრიშტიანუ რონალდუ, სერხიო რამოსი, ლუკა მოდრიჩი, ტონი კროოსი, ქარიმ ბენზემა, გარეთ ბეილი და სხვები. დიახ, ბერნაბეუს მკვიდრებს უბრალოდ ბადალი არ ჰყავდათ.
ჩემპიონთა ლიგის 2018 წლის ფინალში მერსისაიდული გუნდის დამარცხების შემდეგ, რეალი დატოვა ფრანგმა მწვრთნელმა და მისმა პორტუგალიელმა მთავარმა ვარსკვლავმაც, რის შემდეგაც ევროპის ყველაზე ტიტულოვან კლუბში დაიწყო კრიზისი, რომელიც ლეგენდარული იტალიელი სპეციალისტის დაბრუნებამდე გაგრძელდა.
როგორც აღვნიშნეთ, იმ ფორმაციის მადრიდი არის ჩემპიონთა ლიგის ეპოქის ერთადერთი გუნდი, რომელმაც ტურნირზე გამარჯვება მიყოლებით რამდენჯერმე შეძლო. რაც შეეხებათ მათ, ვინც "სამეფო კლუბის" ჰეგემონია შეწყვიტეს: 2018/19-ის აიაქსი, 1/8 ფინალში გამანადგურებელი მოგებით, 4:1.
პარის სენ-ჟერმენი 2025 - ? | ერთ ნაბიჯში ისტორიულ მიღწევამდე
როდესაც რეალი, ინტერი და ბენფიკა ჩემპიონთა თასის გამარჯვებულები გახდნენ მიყოლებით, პარის სენ-ჟერმენი ჯერ დაარსებულიც არ იყო. თანამედროვეობაში ამ ყველაფერს აღარ აქვს მნიშვნელობა, რადგან პსჟ ხსენებული კლუბების მიღწევის გამეორებასთან 1 ნაბიჯში იმყოფება. "ლურჯ-წითლებს" მხოლოდ არსენალთან მოგება დარჩათ.
ლუის ენრიკეს გუნდის წარმატების ფუნდამენტი ჩაიყარა 2025 წლის ზამთარში, როდესაც ლიგა 1-ის მთავარი დომინანტის შემადგენლობაში ხვიჩა კვარაცხელია გადავიდა. ახალგაზრდა ვინგერმა პარკ დე პრენსზე გადასვლიდან რამდენიმე თვეში ევროპის მთავარი საკლუბო ტურნირი მოიგო.
თუ გასულ სეზონის პარის სენ-ჟერმენში მთავარ როლში იყო უსმან დემბელე, წელს ეს წოდება ულაპარაკოდ ქართველ შემტევს ეკუთვნის. 10 გატანილი ბურთითა და 6 ასისტით, ნაპოლის ექს-ვინგერი არის როგორც პსჟ-ს, ისე ზოგადად, მთლიანი ტურნირის ყველაზე შედეგიანი მოთამაშე.
უკვე წელიწადნახევარია, რაც საქართველოს ნაკრების შვიდიანი ატარებს ლურჯ-წითელ მაისურს და ჩემპიონთა ლიგაზე ჯერჯერობით არ ყოფილა კლუბი, რომელიც მის შეჩერებას შეძლებდა. 25 წლის ვინგერს ვერაფერი მოუხერხეს შარშანდელმა ფინალისტმა მილანელებმა, ვნახოთ, რა იქნება ლონდონური გუნდის წინააღმდეგ.
