მსოფლიო ჩემპიონატების ყველა დროის საუკეთესო ბომბარდირი - სტატუსი, რომელიც მხოლოდ რჩეულმა გოლეადორებმა დაიმსახურეს. განვიხილოთ, თუ როგორ იცვლებოდა მუნდიალის ყველაზე შედეგიან მოთამაშეთა ქრონოლოგია, 1930-დან - დღემდე.
გილერმო სტაბილე (არგენტინა) | 4 მატჩი, 8 გოლი | 1930 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი
მსოფლიო ჩემპიონატების პირველი მთავარი ბომბარდირი იყო სტაბილე, ვინც 1930 წელს გამართულ ტურნირზე ოთხ მატჩში რვა გოლო გაიტანა. არგენტინელმა ფორვარდმა ჰეთ-თრიქი შეუსრულა მექსიკას, დუბლით კი ის აშშ-სა და ჩილესთან შეხვედრებში გამოირჩა. მან შეაგდო მუნდიალის ფინალში ურუგვაის ეროვნულ გუნდთანაც, მაგრამ "ალბისელესტეს" მოგებისთვის ეს საკმარისი არ გამოდგა.
"ლოს ჩარუასთან" ანგარიშით 2:4 მარცხით, არგენტინის ნაკრები გახდა ვიცე-ჩემპიონი, გილერმო კი ტურნირის საუკეთესო ბომბარდირი. საინტერესოა, რომ არც ურუგვაიში გამართულ მუნდიალამდე და არც მის შემდეგ, ნაპოლის ექს-ფორვარდს "სელესიონში" არ უთამაშია. მას შეეძლო იტალიაში ჩატარებულ ტურნირზე თამაშიც, რომ არა ერთი წესი.
1930-იანი წლების დასაწყისში არგენტინაში მიიღეს დადგენილება, რომლის თანახმადაც ნაკრებში ვეღარ ითამაშებდნენ ის ფეხბურთელები, ვინც იცავდნენ უცხოური კლუბების ღირსებას. "ელ ფილტრადორი" იტალიის მუნდიალის მომენტისთვის თამაშობდა ჯენოაში, მოგვიანებით კი მან ძალები "პარტენოპეისა" და პარიზის რედ სტარშიც მოსინჯა.
ლეონიდას და სილვა (ბრაზილია) | 5 მატჩი, 8 გოლი | 1934 და 1938 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი
მართალია, ლეონიდასს არ დაუმხია სტაბილეს რეკორდი, თუმცა მას არც ნაკლები გოლი გაუტანია. 1934 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მხოლოდ ერთი ბურთის შეგდების შემდეგ, ბრაზილიელმა ფორვარდმა მოახდინა ნამდვილი ფურორი საფრანგეთის მუნდიალზე, რომელზეც მოწინააღმდეგეთა კარი მან ამჯერად შვიდჯერ აიღო.
და სილვამ გაუტანა სამი გოლი პოლონეთს, ასევე ორი ბურთი მან შვედეთსა და ჩეხოსლოვაკეთს შეუგდო. ბრაზილიის ნაკრებმა 1938 წლის მუნდიალზე ასპარეზობა დაასრულა მე-3 პოზიციაზე, სან პაულოს ფორვარდი კი გოლეადორთა რბოლაში უბრალოდ მიუწვდომელი იყო. შემდეგი ტურნირი გარკვეული მიზეზების გამო არ იმართებოდა 12 წლის მანძილზე, მსოფლიოს კი ჰყავდა 2 ბომბარდირი: გილერმო და "შავი მარგალიტი".
ადემირ დე მენეზესი (ბრაზილია) | 6 მატჩი, 9 გოლი | 1950 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი
1950 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი უნდა ყოფილიყო ბრაზილიის სახელობის ტურნირი - თამაში შინაურ კედლებში და ახალი ვარსკვლავი ადემირის სახით. დე მენეზესმა მშობლიურ მუნდიალზე შეაგდო 9 ბურთი, რითაც სტაბილესა და ლეონიდასის მიღწევაც დაამხო. გამოსარჩევია შვედეთის განადგურება 7:1 და ბრაზილიელი ფორვარდის პოკერი.
ვასკო და გამას თავდამსხმელმა ორ-ორი გოლი გაუტანა ესპანეთსა და მექსიკას, ასევე ერთი ბურთი იუგოსლავიას. 1950 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე "კუიშადას" არ ჰყავდა ბადალი, მაგრამ აღნიშნული მუნდიალი "სელესაოს" მოგებით მაინც ვერ დასრულდა. როგორც გვახსოვს, ტურნირის მთავარ შეხვედრაში "კანარინიომ" სენსაციურად ურუგვაისთან წააგო.
შანდორ კოჩიში (უნგრეთი) | 5 მატჩი, 11 გოლი | 1954 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი
მსოფლიო ჩემპიონატების ყველა დროის საუკეთესო პირველი ევროპელი ბომბარდირი აღმოჩნდა კოჩიში, ვინც 1954 წელს გამართულ ტურნირზე 11 ბურთით გამოირჩა. უნგრელმა ფორვარდმა ჩამოიტოვა თავისი 3 ლეგენდარული წინამორბედი: სტაბილე, ლეონიდასი და ადემირი. ეს ყველაფერი შანდორმა სულ რაღაც 5 შეხვედრაში შეძლო.
როდესაც ვსაუბრობთ უნგრულ ფეხბურთზე, პირველი გვახსენდება ფერენც პუშკაში, თუმცა 1954 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ამ ქვეყნის ნაკრებს სულ სხვა გმირი ჰყავდა. ბარსელონას ფორვარდმა პოკერი შეუსრულა გერმანიას, ჰეთ-თრიქი - სამხრეთ კორეას, ასევე დუბლი, ბრაზილიასა და ურუგვაის.
"მადიარები" 1954 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე გავიდნენ ფინალში, სადაც მეტოქედ მათ ჰყავდათ "ბუნდესნაკრები" - გუნდი, რომელიც ჯგუფურ ეტაპზე 8:3 იქნა განადგურებული. სწორედ აღნიშნულ შეხვედრაში შეასრულა "წითლების" მე-8 ნომერმა პოკერი. ფინალში ვიხილეთ საპირისპირო სცენარი: მოგებული გამოვიდა "მანშაფტი", "ოქროს თავმა" კი მოედანი დატოვა უგოლოდ, მაგრამ საუკეთესო ბომბარდირის სტატუსი მაინც შეინარჩუნა.
ჟიუსტ ფონტენი (საფრანგეთი) | 6 მატჩი, 13 გოლი | 1958 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი
კოჩიშის მიერ ერთ მსოფლიო ჩემპიონატზე გატანილი 11 გოლი ჩანდა როგორც სასწაული, თუმცა 1958 წლის ტურნირზე გამოჩნდა ფეხბურთელი, რომელმაც მასზე მეტიც შეაგდო. საუბარია ფონტენზე და მის ფანტასტიურ, დღემდე რეკორდულ შედეგზე: 13 ბურთი ერთ მუნდიალზე. დიახ, მისი მიღწევა 68 წლის შემდეგაც ხელშეუხებელია.
თავისი უნგრელი წინამორბედის მსგავსად, ოთხი გოლი გერმანიას გაუტანა ფრანგმა თავდამსხმელმაც და ასევე გამოსარჩევია მისი სამი გოლი პარაგვაის კარში. ჟიუსტისგან შვედეთის მუნდიალზე ასევე იზარალეს ბრაზილიამ, იუგოსლავიამ, შოტლანდიამ და ჩრდილოეთ ირლანდიამ. წინა გოლეადორების მსგავსად, თავის ეროვნულ გუნდს მუნდიალი ვერც ნიცას ექს-ფორვარდმა მოაგებინა.
საფრანგეთი დამარცხდა ნახევარფინალში, მომავალ ჩემპიონ "სელესაოსთან", თუმცა ფონტენის მემკვიდრეობა ცოცხლობს დღემდე. ცნობისთვის, ედსონ არანტეს დო ნასიმენტო პელემ ითამაშა 4 მუნდიალზე, აქედან 3 მან მოიგო, მაგრამ ჟიუსტს ისიც კი ვერ დაეწია. მომავალში მისი მიღწევა მაინც მოხსნეს, თუმცა 1 ტურნირი ამ ყველაფრისთვის საკმარისი აღარ იყო.
გერდ მიულერი (გერმანია) | 13 მატჩი, 14 გოლი | 1970 და 1974 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი
ფონტენის რეკორდი 16 წლისა და 4 მსოფლიო ჩემპიონატის განმავლობაში ხელშეუხებელი რჩებოდა. საბოლოოდ, მისი მიღწევა დაამხო მიულერმა, რომელსაც საამისოდ 2 მუნდიალი დასჭირდა. გერმანელმა ფორვარდმა 10 ბურთი შეაგდო მექსიკაში ჩატარებულ ტურნირზე, 4-იც კი უკვე შინაურ კედლებში.
1974 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე გაიმარჯვა სწორედ "ბუნდესნაკრებმა" და ეს იყო პირველი შემთხვევა სტაბილეს რეკორდის შემდეგ, როდესაც ახალი გოლეადორი მუნდიალის მომგები ეროვნული გუნდიდან იყო. რაც შეეხება გერდის განვლილ გზას პირველ საფეხურამდე, მექსიკაში ჩატარებულ ტურნირზე მან შეასრულა 2 ჰეთ-თრიქი, ბულგარეთსა და პერუსთან.
მიუნხენის ბაიერნის თავდამსხმელისგან 1974 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ასევე იზარალეს იტალიამ, ინგლისმა და მაროკომ. მისი სერია გაგრძელდა და დაგვირგვინდა საშინაო მუნდიალზე, რომელზეც "ბომბერმა" თითო ბურთი შეუგდო ნიდერლანდებს, იუგოსლავიას, პოლონეთსა და ავსტრალიას.
გერმანიამ "მფრინავი ჰოლანდიელები" ფინალში სწორედ თავისი მე-13 ნომრის გადამწყვეტი გოლით დაამარცხა. საოცარია, შენი ნაკრები ხდება მუნდიალის ტრიუმფატორი, თანაც იმ გოლით, რომლითაც შენ ყველა დროის საუკეთესო ბომბარდირი გახდი. "ნარინჯისფერებთან" დუელის შემდეგ, მიულერს აღარ უთამაშია აღნიშნულ ტურნირზე, მაგრამ მისი მიღწევა 32 წლის მანძილზე ხელშეუხებელი იყო.
რონალდო ნაზარიო (ბრაზილია) | 19 მატჩი, 15 გოლი | 1994, 1998, 2002 და 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი
მეოცე საუკუნე დასრულდა ისე, რომ მიულერის რეკორდი ვერავინ დაამხო. ყველაზე ახლოს მასთან აღმოჩნდა იურგენ კლინსმანი, ვინც 1990, 1994 და 1998-ის მუნდიალებზე 11 ბურთი შეაგდო. ის, რაც ვერ შეძლო მილანის ინტერის ერთმა ფორვარდმა, შეძლო მეორემ. საუბარია რონალდოზე, თავისი 15-ბურთიანი სერიით.
ბრაზილიელი თავდამსხმელი მსოფლიო ჩემპიონატზე პირველად გამოჩნდა 1994 წელს, თუმცა მთელი ტურნირი 17 წლის ვარსკვლავმა სათადარიგოთა სკამზე გაატარა. საფეხბურთო სამყარომ ნაზარიოს ჯადოქრობა მუნდიალზე სრულფასოვნად იხილა საფრანგეთში, სადაც მან 4 ბურთი შეაგდო.
"ნერაძურის" თავდამსხმელის გოლებით ბრაზილია მივიდა ფინალამდე, თუმცა იქ მასპინძელ "მამლებთან" განადგურდა. შემდეგი ნიშნული - იაპონია/სამხრეთ კორეის მუნდიალი, რომელიც "სელესაოს" მე-9 ნომრის ბენეფისად იქცა. 8 ბურთი ტურნირზე და დუბლი უშუალოდ გადამწყვეტ შეხვედრაში გერმანიასთან, დიახ, ეს "ფენომენის" შოუ იყო.
გერდის რეკორდის დამხობამდე რონალდოს რჩებოდა სამი გოლი და მან ამ ნიშნულს 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მიაღწია. მართალია, ოპტიმალური ფორმისგან ბრაზილიელი ფორვარდი უკვე იყო შორს, მაგრამ თავისი მისია მან მაინც შეასრულა. შესაძლოა, მას შეეგდო კიდევ უფრო მეტი, რომ არა ისევ და ისევ "ლურჯებთან" წაგება.
მიროსლავ კლოზე (გერმანია) | 24 მატჩი, 16 გოლი | 2002, 2006, 2010 და 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი
რონალდოს რეკორდმა გასტანა 8 წელი, მოგვიანებით კი კლოზემ 2014-ის მსოფლიო ჩემპიონატზე დღემდე უნიკალური მე-16 გოლი გაიტანა. გერმანელი ფორვარდი თავის ბრაზილიელ კონკურენტს აედევნა ჯერ კიდევ იაპონია/სამხრეთ კორეის მუნდიალიდან, რომელზეც ერთმა შეაგდო 8 ბურთი, მეორემ კი 5.
მიროსლავი ნაზარიოს კიდევ უფრო მიუახლოვდა 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე, სადაც ერთმა მათგანმა დაამხო მიულერის რეკორდი, მეორემ კი მორიგი 5-ბურთიანი სერიით სამომავლო ლიდერობას საფუძველი ჩაუყარა. ბაიერნის ფორვარდის შემდეგი გაჩერება იყო სამხრეთ აფრიკის მუნდიალი, რომელზეც მან მოწინააღმდეგეთა კარი კიდევ 4-ჯერ აიღო.
ბოლოს კი გერმანიის ნაკრების მე-11 ნომრის რეკორდის დამყარების მე-4 მცდელობა - 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი, თანაც სად? ბრაზილიაში. მიუხედავად იმისა, რომ კლოზე აღნიშნული მუნდიალისთვის იყო უკვე 36 წლის, "ბუნდესთიმში" ის მაინც გამოიძახეს. რატომაც არა?! ახალ მიღწევამდე სულ რაღაც 2 ბურთი რჩებოდა.
განის ნაკრების კარში გატანილი გოლით, გერმანელი თავდამსხმელი "სელესაოს" ლეგენდარულ ბომბარდირს გაუთანაბრდა, ნახევარფინალში კი მისი მიღწევა მან სამუდამოდ წარსულში დატოვა. ეს ყველაფერი მოხდა სწორედ "პენტაკამპეონესთან" დუელში, რომელიც დასრულდა მუნდიალის მასპინძელთა განადგურებით, 1:7.
"მანშაფტის" მხრიდან ერთ-ერთი გოლი გაიტანა სწორედ მიროსლავმა, თანაც ბრაზილიის ნაკრების ლეგენდარული ცხრიანის თვალწინ. დიახ, "სელესაოს" განადგურებასა და საკუთარი მიღწევის დამხობას "ფენომენი" ცოცხლად ადევნებდა თვალს. მუნდიალის მასპინძელთა მიწასთან გასწორების შემდეგ, იოაჰიმ ლიოვის შეგირდებმა უშუალოდ ტურნირიც მოიგეს.
ვინ შეიძლება იყოს ახალი ბომბარდირი?
2026 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე ფეხბურთელებს შორის კლოზეს 16-გოლიან რეკორდთან ყველაზე ახლოს ლიონელ მესი (13 გოლი) და კილიან მბაპე (12) არიან. იმის გათვალისწინებით, რომ მუნდიალზე ჩასატარებელი თამაშების რაოდენობა გაზრდილია, გერმანელი ფორვარდის მიღწევის დამხობის ალბათობა საკმაოდ მაღალია.
არ იქნება გასაკვირი, თუ არგენტინელი და ფრანგი შემტევები მიროსლავის რეკორდს წარსულში ჯგუფურ ეტაპზევე დატოვებენ. 2026 წლის მუნდიალის მონაწილე მოთამაშეებს შორის ასევე შეიძლება კრიშტიანუ რონალდუს, ნეიმარ ჟუნიორისა და ჰარი კეინის გამორჩევა, რომლებსაც აშშ-ში გასამართი ტურნირისთვის 8 ბურთი დაუგროვდათ.
