არგენტინა-ინგლისის დაპირისპირება - მეტოქეობა ამ ორი ქვეყნის ნაკრებებსა და მათ გულშემატკივრებს შორის, რომელიც ფეხბურთში ერთ-ერთ ყველაზე მტრულად ითვლება. "ალბისელესტესა" და ბრიტანელებს შორის ჩატარებული შეხვედრები, მათ შორის ამხანაგური თამაშებიც კი, ხშირად აღბეჭდილია რეზონანსული და სკანდალური ინციდენტებით.
ეს მეტოქეობა უჩვეულოა იმით, რომ მას საკონტინენტთაშორისი ხასიათი აქვს. როგორც წესი, მსგავსი საფეხბურთო დაპირისპირებები მეზობელ ან გეოგრაფიულად ახლოს მყოფ ქვეყნებს შორის არსებობს, მაგალითად: იტალია-საფრანგეთი ან ბრაზილია და ხსენებული "სელესიონი". "პენტაკამპეონეს" მსგავსად, არგენტინაში "3 ლომიც" მათი ქვეყნის ეროვნული გუნდის ერთ-ერთ მთავარ მოწინააღმდეგედ მიიჩნევა.
ინგლისთან მეტოქეობა "ალბისელესტესთვის" "სელესაოსთან", გერმანიასა და ურუგვაისთან მტრობას უტოლდება. საპირისპირო მხარესაც ამ დუელს ენიჭება მსგავსი მნიშვნელობა, რაც ნაწილობრივ არასაფეხბურთო მოვლენებით, განსაკუთრებით კი 1982 წელს არგენტინასა და გაერთიანებულ სამეფოს შორის მომხდარი ფოლკლენდის ომით არის განპირობებული.
ეს მეტოქეობა მე-20 საუკუნის მეორე ნახევარში გამართული რამდენიმე მატჩისას ჩამოყალიბდა. მის გაღვივებას ხელი შეუწყო სხვადასხვა სკანდალურმა ინციდენტმა, განსაკუთრებით, ინგლისის, მექსიკისა და საფრანგეთის მუნდიალებზე ჩატარებულ შეხვედრებში. დღეს ვისაუბრებთ "ალბისელესტესა" და ბრიტანელთა სწორედ საფეხბურთო მტრობაზე, რომელიც მწვანე მინდორსაც გაცდა.
1966 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი - "საუკუნის ძარცვად" წოდებული მატჩი
არგენტინასა და ინგლისს შორის მატჩები გამართულა 1966 წლის მსოფლიო ჩემპიონატამდეც, ერთ-ერთი ასეთი ამხანაგური თამაშის დასრულების შემდეგ, რომელიც მორჩა სამხრეთ ამერიკელთა მოგებით, ბუენოს აირესში თქვეს: "ჩვენ მოვახდინეთ რკინიგზის ნაციონალიზაცია და ახლა უკვე ფეხბურთისაც!".
მიუხედავად მთელი ამ ისტორიისა, დაპირისპირებამ მხოლოდ 1966 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის დროს შეიძინა ის მძაფრი და ხშირად მტრული ხასიათი, რომელიც მას დღემდე შემორჩა. ინგლისის მუნდიალზე "ალბისელესტე" და ტურნირის მასპინძელი ეროვნული გუნდი ერთმანეთს 1/4 ფინალში შეხვდნენ.
ამ მატჩს არგენტინაში "საუკუნის ძარცვას" უწოდებენ. დაპირისპირება დასრულდა ბრიტანელების გამარჯვებით, ჯეფ ჰერსტის გოლით, რომელსაც სამხრეთ ამერიკელები დღემდე მიიჩნევენ სადავოდ, მიზეზი: სავარაუდო ოფსაიდი. მდგომარეობა გაამძაფრა ანტონიო რატინის გაძევებამ, მას შემდეგ, რაც მან მე-2 გაფრთხილება მიიღო.
"ალბისელესტეს" წევრები, მათ შორის თავად ბოკა ხუნიორსის ნახევარმცველი, ამ მეორე გაფრთხილებას უსამართლოდ მიიჩნევდნენ. ბრალდებული უარს ამბობდა მოედნის დატოვებაზე, რის გამოც არგენტინელი შუახაზელის გაცილება პოლიციას მოუწია. მან 1-ელი გაფრთხილება შეხვედრის დასაწყისშივე, ბობი ჩარლტონთან უხეშობისთვის მიიღო.
მოგვიანებით, "სელესიონის" ათიანმა ჰერსტზე დაარღვია წესი, ხოლო შემდეგ კიდევ ერთი გაფრთხილება მიიღო არბიტრთან კამათის გამო, რომელიც თანაგუნდელის ჯარიმას მოჰყვა. არგენტინულ მედიაში იტყობინებოდნენ, შეხვედრის მსაჯმა, რუდოლფ კრაიტლაინმა განაცხადა, თითქოს იმის გამო გააძევა რატინი, რომ არ მოეწონა, თუ როგორ შეხედა მას მოთამაშემ.
ინგლისური გაზეთები კი არგენტინელი ნახევარმცველის მიერ გერმანელი არბიტრის სიტყვიერ შეურაცხყოფას ასახელებდნენ, მიუხედავად იმისა, რომ მსაჯმა ესპანური საერთოდ არ იცოდა. როგორც ჩანს, ანტონიოს მიზანი შეხვედრის რეფერისთან გასაუბრება იყო, რადგან "ალბისელესტეს" წევრთა აზრით, ის თამაშს ბრიტანელთა სასარგებლოდ სჯიდა.
"სელესიონის" კაპიტანი აშკარად მიუთითებდა სამკლაურზე და აჩვენებდა, რომ მას თარჯიმნის გამოძახება სურდა. არბიტრების ზედამხედველი, კენ ასტონი, მოედანზე შევიდა, რათა ხუან კარლოს ლორენცოს გუნდის მე-10 ნომერი გასვლაზე დაეყოლიებინა, მაგრამ ამან სიტუაცია კიდევ უფრო გაამწვავა.
ლათინო ამერიკულ ნაკრებებს ისედაც ჰქონდათ ეჭვი, რომ ინგლისელები და გერმანელები მათ მსოფლიო ჩემპიონატიდან გამოსათიშად ერთმანეთთან თანამშრომლობდნენ. გაძევების შემდეგ, რატინმა მოედნიდან გასვლისას კუთხურის ალამს, რომელზეც დიდი ბრიტანეთის დროშა იყო გამოსახული, ხელი უხეშად მოუჭირა და დაკუჭა ის, ბოლოს კი მიწაზე დააგდო.
მატჩის შემდეგ, "სამი ლომის" მთავარმა მწვრთნელმა, ალფ რემზიმ, თავის ფეხბურთელებს არგენტინელებთან მაისურების გაცვლის უფლება არ მისცა (რაც უხსოვარი დროიდან შეხვედრის შემდგომ მეგობრულ ტრადიციას წარმოადგენს), მოგვიანებით კი პრესაში ოპონენტებს "ცხოველები" უწოდა.
ამან არგენტინული მედიისა და საზოგადოების მძაფრი პროტესტი გამოიწვია. ერთ-ერთმა გაზეთმა მსოფლიო ჩემპიონატის ოფიციალური თილისმის, "ვილის" ფოტოც კი გამოაქვეყნა მეკობრის სამოსში გამოწყობილი, რათა ინგლისის მიმართ საკუთარი დამოკიდებულება ეჩვენებინა. როგორც გვახსოვს, ის მუნდიალი სწორედ მასპინძელ ბრიტანელთა ტრიუმფით დასრულდა.
1986 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი - ფოლკლენდის კუნძულების ომი, ღმერთის ხელი, საუკუნის გოლი
1986 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მატჩამდე, არგენტინამ და ინგლისმა ერთმანეთში 1974 - 1980 წლების შუალედში რამდენიმე ამხანაგური მატჩი ჩაატარეს. აუცილებლად სახსენებელია დანიელ ბერტონის მიერ ტრევორ ჩერისთვის დარტყმული მუშტი, რის შედეგადაც ამ უკანასკნელმა 2 კბილი დაკარგა.
რაც შეეხება მთავარ დაპირისპირებას, რომელიც როგორც აღვნიშნეთ გაიმართა 1986 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე, 1966-ის ტურნირის მსგავსად, მეოთხედფინალში. ის შეხვედრა განსაკუთრებით მძაფრი გახადა 4 წლით ადრე, არგენტინის რესპუბლიკასა და გაერთიანებულ სამეფოს შორის მომხდარმა ფოლკლენდის ომმა.
"ალბისელესტემ" ეს მატჩი აღიქვა როგორც შესაძლებლობა, შური ეძიათ ინგლისზე ამ კონფლიქტში მათი მონაწილეობის გამო. სამხრეთ ამერიკელები დაწინაურდნენ დიეგო მარადონას უაღრესად სადავო გოლით, რომელიც მან პიტერ შილტონის კარში ხელის დარტყმით შეაგდო. შეხვედრის მსაჯმა, ალი ბინ ნასერმა გოლი ჩათვალა, რამაც ბრიტანელთა მძაფრი პროტესტი გამოიწვია.
ამ გოლს, ლეგენდარული არგენტინელი შემტევის მიერ მოგვიანებით ირონიულად ნათქვამი ფრაზის გამო, "ღმერთის ხელი" შეერქვა და ალბიონზე სირცხვილის სიმბოლოდ იქცა, განსაკუთრებით იმის ფონზე, რომ "სამმა ლომმა" საბოლოოდ წააგო ეს მატჩი, "ალბისელესტე" კი მექსიკის მუნდიალის ტრიუმფატორი გახდა.
იმავე მატჩში ბარსელონას ყოფილმა შემტევმა მეორე გოლიც გაიტანა, რომელიც მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში საუკეთესოდ დასახელდა. ამის შემდეგ გარი ლინეკერმა1 ბურთი გაქვითა, მაგრამ ბობი რობსონის შეგირდებმა მეტი გოლის შეგდება ვეღარ შეძლეს და 1:2 წააგეს. ასე შედგა "სელესიონის" რევანში.
მიუხედავად თავისი მეორე გოლის გენიალურობისა, არგენტინის ნაკრების ლეგენდარულმა ათიანმა თავის ავტობიოგრაფიაში დაწერა - "ხანდახან ვფიქრობ, ხელით გატანილი გოლი მირჩევნია...ეს ინგლისელთათვის საფულის მოპარვას ჰგავდა. ეს იყო ისეთი შეგრძნება, თითქოს მთელ ქვეყანას მოვუგეთ და არა უბრალოდ გუნდს.
მიუხედავად იმისა, რომ მატჩამდე ვამბობდით, თითქოს ფეხბურთს არაფერი ესაქმებოდა ფოლკლენდის კუნძულების ომთან, ჩვენ ვიცოდით, რომ მათ იქ დახოცეს ბევრი არგენტინელი ბიჭი, დახოცეს პატარა ჩიტებივით. ეს იყო შურისძიება". შეხვედრის დასრულების შემდეგ, სტივ ჰოჯმა "ფეხბურთის უგვირგვინო მეფესთან" გაცვალა მაისური, რომელიც მოგვიანებით აუქციონზე 7.1 მილიონ ფუნტად გაიყიდა.
არგენტინაში ეს მატჩი აღიქმებოდა როგორც რევანში ფოლკლენდის ომისთვის და იმისთვის, რასაც ისინი დღემდე მიიჩნევენ უსამართლობად, საუბარია ინგლისის მუნდიალზე მომხდარ მოვლენებზე. მექსიკის ტურნირზე ჩატარებულ შეხვედრამდე, წაგებულების, დაჩაგრულთა და გამწარებულთა ამპლუაში იყვნენ მხოლოდ არგენტინელები, მარადონამ კი წონასწორობა აღადგინა.
1998 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი - "10 გმირი ლომი და 1 სულელი ბიჭი"
1998 წლის მსოფლიო ჩემპიონატამდე, არგენტინა და ინგლისი გადაეყარნენ 1991-ში ჩატარებულ ამხანაგურ მატჩში, რომელიც დასრულდა ფრედ, ანგარიშით 2:2. საფრანგეთის მუნდიალზე მომხდარმა მოვლენებმა კი "ალბისელესტესა" და ბრიტანელთა მტრობა ახალ საფეხურზე აიყვანა. "სელესიონისა" და "3 ლომის" დუელი ამჯერად 1/8 ფინალში შედგა.
მატჩს ბევრი დასამახსოვრებელი მომენტი ჰქონდა, მათ შორის გოლი, რომელიც ინგლისის ნაკრების ისტორიაში ერთ-ერთ საუკეთესოდ არის მიჩნეული, ის მაიკლ ოუენმა შეაგდო. დანიელ პასარელას შეგირდების პასუხი იყო არანაკლებ ეფექტური: ოსტატურად გათამაშებული ჯარიმა და ხავიერ ძანეტის დაგვირგვინება.
ეს მატჩი ასევე დევიდ ბექჰემის წითელი ბარათითაც არის დასამახსოვრებელი. დიეგო სიმეონემ მასზე წესი დაარღვია და როდესაც ის წამოდგა, მოედანზე დამხობილ ინგლისელ შუახაზელს ზურგზე მუშტი გაჰკრა. მიწაზე მწოლიარე ვარსკვლავურმა მოთამაშემ არგენტინელი ოპონენტისკენ ფეხი მოიქნია, რის შემდეგაც ეს უკანასკნელი დაეცა და რუნე პედერსენმა მანჩესტერ იუნაიტედის იმდროინდელი ლიდერი მოედნიდან გააძევა.
10 კაცით დარჩენილმა ბრიტანელებმა გაუძლეს "ალბისელესტეს" შეტევებს და მეტიც, მატჩის მიწურულს, სამხრეთ ამერიკელების საჯარიმოში შექმნილი არეულობის დროს, სოლ კემპბელმა ბურთი თავურით შეაგდო. როცა "3 ლომის" მოთამაშეები მოგების აღნიშვნას იწყებდნენ, ნორვეგიელმა მსაჯმა მანამდე ალან შირერის მხრიდან კარლოს როაზე თამაშის წესის დარღვევა დააფიქსირა და გოლი გააუქმა.
დამატებითი დროის დასრულებამდე ანგარიში უცვლელი - 2:2 დარჩა. მატჩის ბედის გადამწყვეტ პენალტების სერიაში "სელესიონმა" 4:3 გაიმარჯვა, მას შემდეგ, რაც მალიორკას ექს-გოლკიპერმა 2 დარტყმა მოიგერია. შეხვედრის დასრულებისთანავე, გლენ ჰოდლის გუნდის ვარსკვლავური მე-7 ნომერი ალბიონურმა პრესამ მკაცრად გააკრიტიკა საერთაშორისო ასპარეზზე გამოჩენილი უგუნურებისა და გულუბრყვილობის გამო.
მეორე დღეს გაზეთ The Daily Mirror-ის სათაურში ინგლისის ნაკრები ასე იყო დახასიათებული - "10 გმირი ლომი და ერთი სულელი ბიჭი". მოგვიანებით, მილანის ინტერის ექს-შუახაზელმა აღიარა, მან განგებ გააზვიადა ფეხის დარტყმით მიყენებული ტკივილი, რათა "სპაის ბოი" გაეძევებინათ.
გამოცემა Sports Illustrated-ი კრიტიკულად შეეხო პასარელას გუნდის ფეხბურთელების ამგვარ თეატრალურ წარმოდგენას და აღნიშნა, რომ "ელ ჩოლომ" ჯერ უხეშად ითამაშა ბექსის წინააღმდეგ, შემდეგ კი ის "აგურივით დაენარცხა მიწას", რათა მოწინააღმდეგე გაეძევებინათ. რაც არ უნდა იყოს, ფაქტია, არგენტინამ ბრიტანელებს კვლავ მოუგო.
2002 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი - კაპიტნის პირადი შურისძიება
ვინაიდან ინგლისი წინა სამი მსოფლიო ჩემპიონატიდან ორში სწორედ არგენტინამ გამოთიშა ასპარეზობას, ალბიონზე დაძაბულობამ პიკს მიაღწია. ნერვული ფონი კიდევ უფრო გაამძაფრა იმ ფაქტმა, რომ ბრიტანელებმა 1-ელ შეხვედრაში შვედეთთან მხოლოდ ფრეს მიაღწიეს, რაც იმას ნიშნავდა, რომ მუნდიალიდან ნაადრევად გავარდნის თავიდან ასაცილებლად მათ "ალბისელესტესთან" მხოლოდ მოგება სჭირდებოდათ.
ყურადღების ცენტრში კვლავ აღმოჩნდა ბექჰემი, ვისაც ანტიგმირობიდან - გმირობამდე ერთი ნაბიჯი დასჭირდა. მან მატჩის ერთადერთი გოლი შეაგდო 11-მეტრიანით, რომელიც მაურისიო პოჩეტინოს მიერ ოუენზე უხეშობისთვის დაინიშნა. ბევრის აზრით, აღნიშნული ბურთით ინგლისელმა შუახაზელმა თანამემამულეთა თვალში სრულად გამოისყიდა საფრანგეთის მუნდიალზე მიღებული გაძევება.
როგორც გამოცემა The Times-ი თავის მატჩის მიმოხილვაში წერდა - "წითელი ბარათის გამო გაკიცხული ფეხბურთელი, ვინც ხელი შეუწყო ინგლისის წაგებას საფრანგეთის მუნდიალიდან სწორედ არგენტინის ხელით, დღეს დილით იღვიძებს მოგებული ადამიანის განწყობით, ისე, როგორც არასდროს".
"ალბისელესტემ" 2002 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ვერ მოახერხა ჯგუფური ეტაპის დაძლევა, გარკვეულწილად სწორედ ბრიტანელებთან მარცხის გამო. გამოსარჩევია ისიც, რომ დევიდმა თავის დიდი ხნის მტერს, სიმეონეს ხელიც ჩამოართვა. იაპონია / სამხრეთ კორეის მუნდიალზე განცდილ ფიასკოს "სელესიონში" სკანდალის გარეშე არ ჩაუვლია.
გაჩნდა ბრალდებები ხუან სებასტიან ვერონის მიმართ, თითქოს მან განგებ ითამაშა თავის შესაძლებლობებზე სუსტად, რადგან მსოფლიო ჩემპიონატის დასრულების შემდეგ ის იუნაიტედში მშვიდად დაბრუნებულიყო. არგენტინელმა შუახაზელმა აღნიშნული მოსაზრება კატეგორიულად უარყო.
"ალბისელესტესა" და "სამი ლომის" ამ დროისთვის ბოლო მატჩი გაიმართა 2005 წელს, ჟენევაში. გამოცემა The Times-ი წერდა - "წინა დაპირისპირებების უსიამოვნო სტანდარტებთან შედარებით, არგენტინასა და ინგლისს შორის გამართული აღნიშნული შეხვედრა თითქმის მეგობრულიც კი ჩანდა, მაგრამ ეს მცნება ძალზედ შეფარდებითია.
ბოლო მატჩს არ ახლდა ჩხუბი ტრიბუნებზე, სიმღერები ფოლკლენდის კუნძულებზე, დაცინვა ფეხბურთელების სექსუალურ ორიენტაციაზე და ზოგადი უხეშობა, რაც, გნებავთ დაიჯერეთ, გნებავთ არა, დიპლომატიურ ურთიერთობებში მნიშვნელოვან დათბობას ნიშნავს“, - წერდა ალბიონური გამოცემა.
2026 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი - ახალი ბრძოლა
თანამედროვე ეპოქაში არგენტინისა და ინგლისის მტრობა აღარ არის ისეთი მძაფრი, როგორც წარსულში. ამაზე მეტყველებს ის ფაქტი, რომ "ალბისელესტეს" მოთამაშეთა დიდი ნაწილი სწორედ ალბიონზე ასპარეზობს. მაგალითად: ემილიანო მარტინესი, კრისტიან რომერო, ალექსის მაკ ალისტერი, ლისანდრო მარტინესი, ენცო ფერნანდესი და სხვები.
პრემიერ ლიგაში ასევე უთამაშიათ ნიკოლას ოტამენდისა და ხულიან ალვარესს. არ უნდა დაგვავიწყდეს წარსულის ვარსკვლავებიც - ერნან კრესპო, კარლოს ტევესი, ხავიერ მასკერანო, სერხიო აგუერო და ანხელ დი მარია. ერთი სიტყვით, თანამედროვე "სელესიონი" ალბიონური საკლუბო ფეხბურთის გარეშე უბრალოდ წარმოუდგენელია.
ამის მიუხედავად, ლიონელ სკალონის გუნდისა და ბრიტანელების მოახლოებული მატჩი ნამდვილად არ იქნება ინტრიგას მოკლებული, სასწორზე ხომ აშშ-ს მუნდიალის ფინალის საგზური დევს. როგორც არგენტინას, ისე "3 ლომს" ჰყავთ თავისი წინამძღოლები, რომლებსაც დანარჩენი მოთამაშეები უსიტყვოდ მიჰყვებიან.
"ალბისელესტესთვის" ასეთი არის ლიონელ მესი, ტომას ტუხელის გუნდისთვის კი ჰარი კეინი. მათთვის სასწორზე დგას როგორც მსოფლიო ჩემპიონობა, ისე მუნდიალის საუკეთესო გოლეადორობა, ტურნირის საუკეთესო მოთამაშის ჯილდო და ვინ იცის, იქნებ ბალონ დ'ორიც. მოგებული ეუფლება ოქროს ბურთსაც? რატომაც არა!
"სელესიონის" გამარჯვებისა და მსოფლიო ჩემპიონობის შემთხვევაში, ეს ნაკრები მთავარ ტურნირს მოიგებს ზედიზედ მეორედ, რაც 1934 - 1938 წლების იტალიისა და 1958 - 1962 წლების ბრაზილიის გარდა არავის გაუკეთებია. ინგლისი კი უმიზნებს თავის ისტორიაში მე-2 ჩემპიონობას, რაც უკვე 60 წელია, მიუღწეველია.
