ქართული ველოსპორტი და მსოფლიოს ჩემპიონი საქართველოდან

მსოფლიოს ჩემპიონი და პრიზიორები, ოლიმპიადის პრიზიორი, სხვადასხვა საერთაშორისო ტურნირების გამარჯვებულები და ლიდერები საბჭოთა კავშირში, - ქართველი ველოსპორტში წლების განმავლობაში სხვადასხვა ტურნირებზე წარმატებით ასპარეზობდნენ. მთავარი წარმატება კი ომარ ფხაკაძეს უკავშირდება.

თბილისში პირველი ველოტრეკი 1892 წელს, ყოფილი დიდი მთავრის (ახლანდელი უზნაძის) ქუჩაზე, ცნობილი სამხედრო ინჟინერის, თავადი ვასილ ჯორჯაძის ორგანიზებითა და ფინანსური მხარდაჭერით აიგო. 1893 წელს ტრეკი ვასილ ჯორჯაძემ გამოისყიდა და ექვსთა ტურნირს უმასპინძლა. სადაც თავად გაიმარჯვა დიდი უპირატესობით. ამიტომაც, საქართველოს პირველ ველოსიპედისტად ვასილ ჯორჯაძეა აღიარებული.

XX საუკუნის დასაწყისში ლადო კავსაძემ თბილისის ველოტრეკზე წარმატებულ რუს სპორტსმენს სერგეი უტოჩკინს მოუგო. კავსაძე წარმატებით ასპარეზობდა სხვადასხვა ტურნირებზე და დაუმარცხებია ინგლისელი, ამერიკელი და იტალიელი მრბოლელები. ძმები ლგოტაკების დახმარებით 1916 წელს თბილისის ველოტრეკი განახლდა და სხავდახსვა შეჯიბრებები იმართებოდა. 1910-იან წლებში ველოსპორტი ქუთაისშიც გავრცელდა.

1939-45 წლებში გიორგი ლეჟავამ, 4-ჯერ მოიგო სსრ კავშირის ჩემპიონატი სალიდერო რბოლაში. 40-50 წლებში გამოირჩეოდნენ ავთანდილ გუნია, არკადი ხაბურზანია, ოთარ დადუნაშვილი, ვლადიმერ ძებნიაური, ედუარდ ჯიმშელეიშვილი.

ქართული ველოსპორტის ისტორიაში ყველაზე მაღალ საფეხურს ომარ ფხაკაძემ მიაღწია. ქუთაისელი სპორტსმენი 1965 წელს სსრკ ველოსპორტის ისტორიაში პირველი მსოფლიო ჩემპიონი გახდა სპრინტში. მის მედლებს შორისაა ოლიმპიური ბრინჯაო ( (1972, მიუნხენი), (ჯამში სამ ოლიმპიადაზე მიიღო მონაწილეობა 1964, ტოკიო _ მეოთხედფინალი; 1968, მეხიკო _ IV ადგილი), ასევე მსოფლიოს ჩემპიონატის ვერცხლი და ბრინჯაო, სსრკ ათგზის ჩემპიონი, ორგზის მეორე (1965, 67 _ ჰიტი 1000 მ ადგილიდან) და მესამე (1968 _ გიტი 1000 მ სვლით) პრიზიორი, სსრკ თასის ოთხგზის მფლობელი (1963-65, 69), გდრ-ის, კოპენჰაგენის, ამსტერდამის, ტულის საერთაშორისო ტურნირებში გამარჯვებული. მსოფლიოს ორგზის რეკორდსმენი: ჰიტი 200 მ სვლით _ 10,69 წმ და 10,61 წმ (1967). სსრკ და საქართველოს წლის საუკეთესო სპორტსმენი (1965). სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი, საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი, სსრკ და საქართველოს სპრინტერთა ნაკრები გუნდების მწვრთნელი (1974-93), საქართველოს ველოსპორტის ფედერაციის პრეზიდენტი (1986-93).

სხვადასხვა თაობის ველოსიპედისტთა შორის საკავშირო და საერთაშორისო სარბიელზე წარმატებით ასპარეზობდნენ: ემზარ გელაშვილი, ვლადიმერ ადამაშვილი, შოთა კაცაძე, იგორ ვოლკოვი, ვლადიმერ პოპოვი, ოთარ მჭედლიშვილი, ჯონი ცივაძე და სხვა.