საქართველოს ნაკრების ერთ-ერთი მოწინააღმდეგე 2026 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპზე ბულგარეთი იქნება. საუბარია ეროვნულ გუნდზე, რომელთანაც "ჯვაროსნებს" ურთიერთშეხვედრების საკმაოდ მდიდარი ისტორია აქვთ. განსაკუთრებით გამოსარჩევია 1995 წლის ოქტომბერში გამართული თამაში, რომელშიც ჩვენმა ნაკრებმა იმ დროისთვის მსოფლიოს ერთ-ერთ საუკეთესო გუნდს მოუგო.
მუნდიალის მოქმედი 1/2 ფინალისტი, ოქროს ბურთის მფლობელით თავის შემადგენლობაში
დიახ, ბულგარეთი საქართველოს მსოფლიო ჩემპიონატის მოქმედი ნახევარფინალისტის სტატუსით უპირისპირდებოდა. ამის გარდა, ბალკანელთა შემადგენლობაში იყო ოქროს ბურთის მოქმედი მფლობელი, ხრისტო სტოიჩკოვი. ყველაფერი ეს ევრო 96-ის შესარჩევზე ხდებოდა.
სანამ მიმოვიხილავთ უშუალოდ მატჩს, საჭიროა დეტალურად იმის გახსენება, თუ რას წარმოადგენდნენ იმ ეპოქის "ლომები". 1994 წლის ზაფხული, აშშ-ში გამართული მუნდიალი, რომელზეც მოთამაშეების მხრივ ნამდვილი ვარსკვლავთცვენა იყო. დიეგო მარადონას არგენტინა, რობერტო ბაჯოს იტალია, რომარიო ფარიას ბრაზილია და კიდევ არაერთი უძლიერესი ეროვნული გუნდი.
"სელესაოსა" და "სკუადრა აძურას" ნახევარფინალში გასვლა არავის გაკვირვებია, სენსაცია შემოგვთავაზა შვედეთმა და თუ ამ ნაკრების მიღწევაზე ითქმის სენსაცია, დიმიტარ პენევის გუნდის შედეგი მაშინ შეგვიძლია დავახასიათოდ როგორც ფურორის მოხდენა. თავად განსაჯეთ: აღმოსავლეთ ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე ღარიბი ქვეყნის ეროვნული გუნდი, რომელიც მოწინავე პოზიციებზე არასდროს ყოფილა.
ბულგარეთმა საფეხბურთო სამყარო აალაპარაკა ჯერ კიდევ მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპზე, როდესაც ტურნირს მიღმა საფრანგეთის ეროვნული გუნდი დატოვა. უშუალოდ აშშ-ს მუნდიალზე კი ბალკანელებმა მოუგეს გერმანიას, ზემოთხსენებულ "ალბისელესტეს", მექსიკასა და საბერძნეთს.
"ლომების" სვლა ნახევარფინალში შეაჩერეს "ლურჯებმა", "ღვთაებრივი ცხენისკუდას" ჯადოქრობით. როგორც აღვნიშნეთ, იმ ნაკრებში ბრწყინავდა ოქროს ბურთის მფლობელი ბარსელონას ლეგენდარული ფორვარდი, რომელმაც აშშ-ს მუნდიალზე პენევის გუნდის 10 ბურთიდან 6 შეაგდო.
"ბლაუგრანას" რვიანის გარდა, იმ ფორმაციის ბულგარეთიდან გამოსარჩევები იყვნენ ემილ კოსტადინოვი, იორდან ლეჩკოვი, კრასიმირ ბალაკოვი და კიდევ ბევრი სხვა. სწორედ ეს ეროვნული გუნდი დაიძრა თბილისისკენ 1995 წლის შემოდგომაზე, მსოფლიოს ერთ-ერთი საუკეთესო ნაკრების სტატუსით.
თბილისური მატჩი და ბრძოლა ევრო 96-ზე მოსახვედრად
როგორც აღვნიშნეთ, საქართველოსა და ბულგარეთის გზები 1996 წლის ევროპის ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპზე გადაიყარა. მსოფლიო ჩემპიონატის 1/2 ფინალისტი ბალკანელების გარდა, "ჯვაროსნების" მეტოქეები ჯგუფში ასევე იყვნენ გერმანიის, უელსის, ალბანეთისა და მოლდოვის ეროვნული გუნდები.
ცნობისთვის, ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც ჩვენი ნაკრები ჩაერთო საერთაშორისო ტურნირის საკვალიფიკაციო ეტაპზე, საბჭოთა კავშირიდან გამოყოფის შემდეგ. "ლომებს" იმ მომენტისთვის უკვე ჰქონდათ ერთი მოგება ალექსანდრე ჩივაძის გუნდთან და თბილისშიც ისინი ფავორიტის სტატუსით ჩამოდიოდნენ.
ყველაფერი თავდაყირა დადგა პირველივე წუთზე, როდესაც შოთა არველაძემ ბორისლავ მიხაილოვის კარი აიღო. მოგვიანებით, ზუსტად შესრულებული 11-მეტრიანით სხვაობა 2-მდე გიორგი ქინქლაძემ გაზარდა. გოლის ავტორების გარდა, იმ შეხვედრაში გამოსარჩევი იყო გოჩა ჯამარაულის როლიც, რომელმაც ჯერ გააკეთა ასისტი, შემდეგ კი პენალტიც გამოიმუშავა.
მატჩის მიწურულს პენევის გუნდმა სცადა თამაშში დაბრუნება - 87-ე წუთზე სხვაობა შეამცირა სტოიჩკოვმა, თუმცა მსოფლიო ჩემპიონატის მთავარი სენსაციის ავტორების გადასარჩენად ეს საკმარისი არ გამოდგა, შედეგად, 2:1, საქართველოს სასარგებლოდ. ეს იყო პირველი და ჯერჯერობით ბოლო შემთხვევა, როცა "ჯვაროსნებმა" მუნდიალის მოქმედ 1/2 ფინალისტს მოუგეს.
ამის გარდა, პირველი და უკანასკნელი შემთხვევა, როდესაც ჩვენმა ნაკრებმა დაამარცხა გუნდი, რომლის შემადგენლობაში ოქროს ბურთის მოქმედი მფლობელი თამაშობდა. რაც შეეხება ჯგუფში არსებულ ვითარებას, ჩივაძის შეგირდებმა 15 ქულით დაიკავეს მე-3 პოზიცია, ევრო 96-ზე კი "ბუნდესნაკრები" და სწორედ ბულგარეთი გაუშვეს.
საქართველო მთელი საკვალიფიკაციო ეტაპის განმავლობაში ტრიალებდა ორ უკიდურესობაში - იყო უბრალოდ ფეერიული მატჩები ზემოთხსენებულ ბალკანელებსა და უელსთან, მაგრამ ამის გარდა, იყო ორი წაგება მოლდოვასთან, რომელიც საერთო სურათში უბრალოდ ვერ ჯდებოდა.
რაც შეეხება "ლომების" ბედს 1996 წლის ევროპის ჩემპიონატზე, ისინი ახლოს იყვნენ ჯგუფიდან გასვლასთან, თუმცა მათი იმედები დაასამარა საფრანგეთმა, სწორედ იმ ეროვნულმა გუნდმა, რომელიც თავად აღმოსავლეთ ევროპელებმა რამდენიმე წლით ადრე აშშ-ს მუნდიალის საგზურის გარეშე დატოვეს.
უხერხული მეტოქის სტატუსი, როლების გაცვლა, რევანში
1996 წლის ევროპის ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპის შემდეგ, საქართველოსა და ბულგარეთის გზები კიდევ არაერთხელ გადაყრილა. ბალკანელების ოქროს ეპოქა წარსულს ჩაბარდა 21-ე საუკუნის დადგომასთან ერთად, მაგრამ "ჯვაროსნებისთვის" დროთა განმავლობაში ისინი ერთ-ერთ ყველაზე უხერხულ მეტოქეებად იქცნენ.
თავად განსაჯეთ, 2005 - 2009 წლების შუალედში ჩვენი ნაკრები "ლომებთან" ორჯერ განადგურდა ანგარიშით 2:6. ამ ყველაფერში მთავარ როლს თამაშობდა ბულგარული ფეხბურთის ბოლო დიდი ვარსკვლავი, დიმიტარ ბერბატოვი, რომელმაც საქართველოს საერთო ჯამში 5 ბურთი შეუგდო.
"ჯვაროსნები" ბალკანელების დამარცხებას ვერ ახერხებდნენ 27 წლის განმავლობაში, თუმცა ახალ დეკადაში ნავსი მაინც გატყდა. 2022 წლის ივნისი, ერთა ლიგა, გამანადგურებლის როლში ამჯერად უკვე ჩვენი ეროვნული გუნდი აღმოჩნდა. რაზგრადში გამართულ შეხვედრაში დაფიქსირდა 2:5, ვილი სანიოლის გუნდის სასარგებლოდ.
"ლომების" კარი აიღეს ვაკო ყაზაიშვილმა, ბუდუ ზივზივაძემ, ხვიჩა კვარაცხელიამ და ზურიკო დავითაშვილმა, ერთი გოლიც მასპინძლებმა საკუთარ კარში გაიტანეს. ეს იყო იმ შეხვედრებიდან ერთ-ერთი, როცა საქართველომ საფეხბურთო სამყარო აალაპარაკა. ორი წლის შემდეგ, "ჯვაროსნები" ევრო 2024-ზე ითამაშებენ.
ჩვენმა ნაკრებმა თავისი კვალი დატოვა ევროპის ჩემპიონატზეც და ცნობისთვის, ბევრმა ის გუნდი სწორედ 1990-იანი წლების დასაწყისის პენევის კოლექტივს შეადარა. პარალელები მართლაც არსებობს: აღმოსავლეთ ევროპული ქვეყნის ეროვნული გუნდი, რომელმაც დიდ ტურნირზე ხმაურიანად შეაბიჯა.
ასეთი იყო 1994 წლის ბულგარეთი მსოფლიო ჩემპიონატზე და ასეთი იყო სანიოლის გუნდი კონტინენტის პირველობაზე. რაც შეეხება მოთამაშეებს შორის გავლებულ პარალელებს, ბალკანელებს ჰყავდათ სტოიჩკოვი - კოსტადინოვის დუეტი, საქართველოსთვის კი ასეთი კვარაცხელია - მიქაუტაძის წყვილია.
ბულგარელმა თავდამსხმელებმა თავიანთი ნაკრები გაიყვანეს მსოფლიო ჩემპიონატზე და იგივე გამოწვევის წინაშე ახლა ქართველი შემტევებიც დგანან. გვიახლოვდება 2026 წლის მუნდიალი, თანაც იმ ქვეყანაში, სადაც 31 წლის წინ, აღმოსავლეთ ევროპელმა "ლომებმა" ფურორი მოახდინეს.
ვნახოთ, შეძლებენ თუ არა "ჯვაროსნები" იგივეს გაკეთებას, იგივე ადგილზე. ამაზე საუბარი ჯერ ადრეა, წინ, საკვალიფიკაციო რაუნდის ჯგუფური ეტაპია, სადაც ილიან ილიევის შეგირდების გარდა, ჩვენი ეროვნული გუნდის მეტოქეები ესპანეთი და თურქეთიც იქნებიან. ათვლა სწორედ ბოსფორელებთან შეხვედრით დაიწყო.
