საბჭოთა ეპოქა - მეზობლების ჩრდილში ყოფნა, ავიაკატასტროფა
საბჭოთა ეპოქაში უზბეკური გუნდები და ამ ქვეყნის ფეხბურთელები მეზობლების ჩრდილში იყვნენ. ერთადერთ გამონათებად შეგვიძლია მივიჩნიოთ 1967/1968 წლების სეზონი, როდესაც ტაშკენტის ფახთაქორმა მიაღწია სსრკ-ს თასის ფინალამდე, სადაც მოსკოვის ტორპედოსთან წააგო. არ შეგვიძლია გვერდი ავუაროთ 1979 წლის 11 აგვისტოს მომხდარ ავიაკატასტროფას, რომელსაც ემსხვერპლა "მებამბეების" 17 მოთამაშე, მწვრთნელი და კლუბის ადმინისტრაცია.
"ლურჯ-ყვითლები" მიფრინავდნენ მინსკში შეხვედრის ჩასატარებლად, თუმცა ქალაქ დნეპროდერჟინსკთან ჰაერში მათი თვითმფრინავი შეეჯახა მეორე თვითმფრინავს, რის შედეგადაც ტრაგიკულ შემთხვევას 178 ადამიანი ემსხვერპლა. სსრკ-ში ტრიალებდა ასეთი აზრი, რომ იმ დღეს, ზოგადად უზბეკური ფეხბურთი მოკვდა.
დამოუკიდებელი უზბეკეთი - პროგრესი ნელი ნაბიჯებით
საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, საფეხბურთო სამყარომ მიიღო უზბეკეთის ნაკრები, რომელიც დიდი ხნის მანძილზე ფიფას რეიტინგის 100-ეულს მიღმა რჩებოდა. "თეთრ-ლურჯებს" რამდენიმე ამხანაგური ტურნირის გარდა, არაფერი მოუგიათ. ამის გარდა, აღნიშნული ქვეყნის ეროვნული გუნდი ჯერჯერობით მუნდიალზეც არ გასულა.
რაც შეეხებათ "თურანელთა" მთავარ ფეხბურთელებს, პირველ რიგში გამოსარჩევია მაქსიმ შაცკიხი, რომელიც 2000-იანებში კიევის დინამოში ბრწყინავდა. უზბეკმა ფორვარდმა უკრაინულ კლუბში 328 მატჩში 141 ბურთის გატანა შეძლო. თანამედროვე ეპოქაში გვხვდება ელდორ შომუროდოვი, რომელმაც პოსტ-საბჭოთა სივრცის დატოვებით, კალჩოში შეაბიჯა.
როსტოვიდან წასვლის შემდეგ, უზბეკმა თავდამსხმელმა მოიარა რომა, ჯენოა, კალიარი და სპეცია. დავუბრუნდეთ ხუსანოვს, რომელიც თავისი ქვეყნის ფეხბურთში ახალი ერის დაწყების სიმბოლოდ იქცა. უზბეკმა უკანახაზელმა გაიბრწყინა 2023 წელს გამართულ ახალგაზრდულ მუნდიალზე, რის შემდეგაც ლანსმა ის €450 000 იყიდა.
რამდენიმე დღის წინ, აბდუკოდირი მან სიტიში გაიყიდა 88.8-ჯერ უფრო ძვირად, 40 მილიონ ევროდ. მისი დამსახურებით ევროპული კლუბების სკაუტებმა მოინიშნეს სხვა უზბეკი მოთამაშეებიც და სამომავლოდ მათი რიცხვი ევროპის ტოპ 5 ლიგაში შესაძლოა გაიზარდოს. ხდება დაახლოებით იგივე რამ, რაც ხვიჩა კვარაცხელიასა და სხვა ახალგაზრდა ქართველი მოთამაშეების მიმართებაში მოხდა.
უზბეკური ფეხბურთის მთავარი მოვლენა - რივალდოს ტრანსფერი
2000-იანების ბოლოს უზბეკურ ფეხბურთში მოხდა მოვლენა, რომელიც ბევრისთვის დღემდე დაუჯერებელია - მსოფლიო ჩემპიონატისა და ჩემპიონთა ლიგის ტრიუმფატორი, ოქროს ბურთის მფლობელი, რივალდო ვიტორ ბორბა ფერეირა ტაშკენტის ბუნიოდკორში გადავიდა. ლეგენდარულმა ფორვარდმა "აზიურ ბარსელონაში" 3 წლის მანძილზე 76 მატჩში 42 ბურთი გაიტანა.
აღსანიშნავია ის, რომ ბრაზილიელი შემტევის მწვრთნელები "თოლიებში" იყვნენ არტურ ანტუნეშ კოიმბრა ზიკო და ლუიშ ფელიპე სკოლარი. ამ უკანასკნელთან ერთად, ბარსას ყოფილი ფორვარდი 2002 წლის მუნდიალის ტრიუმფატორი გახდა.
ქართველები უზბეკეთში
უზბეკეთის ჩემპიონატში სხვადასხვა დროს უთამაშია 32 ქართველ ფეხბურთელს. პირველ რიგში გამოსარჩევია კახა მახარაძე, რომელსაც 250-ზე მეტი შეხვედრა დაუგროვდა. ასევე უნდა აღვნიშნოთ ელგუჯა გრიგალაშვილი და გიორგი კვესიეშვილი 100-ზე მეტი მატჩით უზბეკეთში. მივადექით ქართველ სპეციალისტებსაც: შოთა არველაძე და მისი ყველაზე წარმატებული პერიოდი.
ქართველი მწვრთნელი ფახთაქორში მუშაობდა სამი წლის მანძილზე (2017-2020) და დროის ამ შუალედში მან გუნდს ხუთი ტიტული მოაგებინა. ტაშკენტური კლუბის ყოფილმა სპეციალისტმა მოიპოვა უზბეკეთის ჩემპიონობა 2-ჯერ, ასევე 2 უზბეკეთის თასი და უზბეკეთის სუპერთასი.
თემურ კაპაძის როლი უზბეკურ ფეხბურთში
უზბეკური ფეხბურთი წარმოუდგენელია კაპაძის გარეშე. ფერგანაში დაბადებულმა წარმოშობით თურქმა მესხმა მთელი თავისი კარიერა სწორედ აღნიშნული ქვეყნის ფეხბურთს დაუთმო. საფეხბურთო კარიერის საუკეთესო წლები ყოფილმა უზბეკმა შუახაზელმა გაატარა ფახთაქორში, რომლის რიგებში 150-ზე მეტი მატჩი ჩაატარა.
საფეხბურთო კარიერის დასრულების შემდეგ, ტაშკენტური გუნდის ყოფილი ნახევარმცველი აქტიურად მუშაობს უზბეკეთის ახალგაზრდულსა და ოლიმპიურ ნაკრებებში. რაც შეეხება 43 წლის ყოფილი შუახაზელის საერთაშორისო კარიერას: 119 მატჩი (რეკორდული მაჩვენებელი სერვერ ჯეფაროვის გამოჩენამდე) და 10 ბურთი.
